اصطلاحات حسابداری؛ واژه‌هایی که پشت دفاتر شماست

ارز پایه ارزی است که کسب‌وکار دفاتر و گزارش‌هایش را با آن نگه می‌دارد. اسناد به ارزهای دیگر با نرخ تبدیل به ارز پایه برگردانده می‌شوند.

IFRS برای واحدهای کوچک و متوسط نسخه ساده‌شده و مستقل IFRS برای شرکت‌های خصوصی بدون مسئولیت پاسخگویی عمومی است که گزینه‌های کمتر و افشای سبک‌تری دارد.

IFRS استانداردهای حسابداری منتشرشده توسط هیئت استانداردهای بین‌المللی حسابداری (IASB) است که در بیش از ۱۴۰ حوزه قضایی الزامی یا مجاز است. IAS 1 ساختار صورت‌های مالی اساسی را تعیین می‌کند.

استانداردهای حسابداری ایران را سازمان حسابرسی منتشر می‌کند و گزارشگری مالی شرکت‌های ایرانی را تنظیم می‌کند. رویه داخلی از کدینگ گروه، کل و معین استفاده می‌کند و در ترازنامه اقلام جاری را اول می‌آورد.

استهلاک تخصیص سیستماتیک بهای دارایی ثابت مشهود، پس از کسر ارزش باقی‌مانده، در طول عمر مفید آن است. هزینه هر دوره به حساب استهلاک انباشته بستانکار می‌شود و مبلغ دفتری دارایی به‌تدریج کاهش می‌یابد.

استهلاک انباشته جمع استهلاکی است که از زمان خرید یک دارایی برای آن منظور شده است. بهای تمام‌شده منهای استهلاک انباشته، مبلغ دفتری دارایی را می‌دهد.

استهلاک دارایی نامشهود تخصیص سیستماتیک بهای دارایی نامشهودی است که عمر مفید معین دارد، مثل حق امتیاز نرم‌افزار یا حق اختراع. در وام‌ها نیز به بازپرداخت تدریجی اصل و سود از طریق اقساط، مستهلک کردن وام گفته می‌شود.

US GAAP چارچوب حسابداری مورد استفاده در ایالات متحده است که عمدتاً هیئت استانداردهای حسابداری مالی آمریکا (FASB) در قالب مجموعه مدون استانداردها تعیین می‌کند.

روش اولین صادره از اولین وارده فرض می‌کند قدیمی‌ترین کالا زودتر صادر می‌شود؛ پس بهای تمام‌شده فروش با قیمت‌های قدیمی‌تر و موجودی پایان دوره با تازه‌ترین قیمت‌ها ارزیابی می‌شود. IAS 2 این روش را برای اقلام قابل جایگزینی می‌پذیرد.

بدهکار ثبت در سمت چپ حساب است. بدهکار شدن، دارایی‌ها و هزینه‌ها را افزایش و بدهی‌ها، حقوق مالکانه و درآمدها را کاهش می‌دهد.

بدهی تعهد فعلی واحد تجاری به انتقال وجه نقد یا منابع دیگر در نتیجه رویدادهای گذشته است؛ مثل بدهی به تأمین‌کنندگان، تسهیلات بانکی، مالیات پرداختنی و پیش‌دریافت از مشتریان. مانده طبیعی بدهی‌ها بستانکار است.

بستانکار ثبت در سمت راست حساب است. بستانکار شدن، بدهی‌ها، حقوق مالکانه و درآمدها را افزایش و دارایی‌ها و هزینه‌ها را کاهش می‌دهد.

بودجه انعطاف‌پذیر، بودجه را برای سطح فعالیتی که واقعاً به دست آمده دوباره بیان می‌کند: درآمد و هزینه‌های متغیر با حجم واقعی تعدیل می‌شوند و هزینه‌های ثابت همان برنامه می‌مانند. مقایسه واقعی با آن، انحراف هزینه را از اثر فروش بیشتر یا کمتر از برنامه جدا می‌کند.

بودجه جامع مجموعه کامل و به‌هم‌پیوسته بودجه‌های یک دوره است: فروش، تولید، مواد، دستمزد، سربار، هزینه‌های فروش و اداری، بودجه نقدی و صورت سود و زیان بودجه‌ای. هر جدول ورودی جدول بعدی است و همه از بودجه فروش شروع می‌شوند.

بهای استاندارد، بهای از پیش تعیین‌شده هر واحد برای مواد، دستمزد و سربار است. موجودی با بهای استاندارد گردش می‌کند و تفاوت آن با بهای واقعی به‌صورت انحراف ثبت می‌شود؛ IAS 2 آن را وقتی به بهای واقعی نزدیک باشد می‌پذیرد.

بهای تمام‌شده کالای ساخته‌شده، بهای محصولاتی است که در دوره تکمیل شده‌اند: مواد مستقیم، دستمزد مستقیم و سربار، تعدیل‌شده با تغییر موجودی کالای در جریان ساخت. صورت بهای تمام‌شده آن را تا بهای تمام‌شده کالای فروش‌رفته ادامه می‌دهد.

بهای تمام‌شده کالای فروش‌رفته بهای موجودی‌ای است که در دوره فروخته شده است: بهای خرید یا ساخت به‌علاوه مخارج آماده‌سازی کالا برای فروش. برابر است با موجودی اول دوره به‌علاوه خرید منهای موجودی پایان دوره.

پیش‌پرداخت هزینه وجهی است که پیشاپیش برای کالا یا خدمتی پرداخت می‌شود که در دوره‌های آینده دریافت خواهد شد؛ مثل بیمه سالانه یا اجاره پرداخت‌شده از قبل. ابتدا دارایی است و با گذشت دوره مربوط به هزینه منتقل می‌شود.

پیش‌دریافت درآمد وجهی است که پیش از تحویل کالا یا ارائه خدمت از مشتری دریافت می‌شود. تا زمان ایفای تعهد بدهی است و سپس به درآمد منتقل می‌شود؛ مثلاً در اشتراک سالانه، ماه به ماه.

تاریخ قفل ثبت، ویرایش و قطعی کردن سند را تا روز مشخصی مسدود می‌کند. این کار از دوره‌هایی که گزارش، اظهار یا حسابرسی شده‌اند محافظت می‌کند.

تراز آزمایشی همه حساب‌ها را با مانده بدهکار یا بستانکار فهرست می‌کند تا برابری جمع بدهکار و بستانکار را نشان دهد. تراز شش‌ستونی برای هر حساب مانده اول دوره، گردش دوره و مانده پایان دوره را نمایش می‌دهد.

ترازنامه دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق مالکانه یک کسب‌وکار را در یک تاریخ مشخص نشان می‌دهد. جمع دارایی‌ها همیشه با جمع بدهی‌ها و حقوق مالکانه برابر است.

تقویم هجری شمسی یا جلالی تقویم رسمی ایران است. سال آن با اعتدال بهاری در اول فروردین آغاز می‌شود و به همین دلیل سال مالی در ایران معمولاً از اول فروردین تا پایان اسفند است.

تلفیق، صورت‌های مالی شرکت مادر و شرکت‌های فرعی را پس از حذف اقلام بین‌شرکتی در یک مجموعه واحد ترکیب می‌کند، گویی همه یک واحد اقتصادی‌اند.

تنخواه‌گردان وجه نقد محدودی است که برای هزینه‌های جزئی مثل پیک، پذیرایی یا خریدهای کوچک در اختیار یک نفر قرار می‌گیرد. در روش ثابت، پس از ارائه اسناد هزینه، به همان مبلغ خرج‌شده ترمیم می‌شود تا تنخواه دوباره به سقف تعیین‌شده برسد.

جذب سربار یعنی تخصیص سربار تولید به محصولات با نرخ از پیش تعیین‌شده، مثلاً بها به ازای هر ساعت کار مستقیم. تفاوت سربار جذب‌شده و سربار واقعی در پایان دوره، سربار کمتر یا بیشتر جذب‌شده است.

چرخه تبدیل وجه نقد تعداد روزهای بین پرداخت به تأمین‌کنندگان و وصول وجه از مشتریان است: دوره نگهداری موجودی به‌علاوه دوره وصول مطالبات منهای دوره پرداخت بدهی‌ها. چرخه کوتاه‌تر یعنی نقدینگی کمتری در عملیات حبس شده است.

چک برگشتی چکی است که بانک محال‌علیه به دلیلی مثل کسری موجودی از پرداخت آن خودداری می‌کند و برای آن گواهی عدم پرداخت صادر می‌شود. در دفاتر، مبلغ چک از اسناد دریافتنی خارج و دوباره به حساب طلب از صادرکننده چک منتقل می‌شود.

حاشیه ایمنی مقداری است که فروش واقعی یا بودجه‌شده از فروش سربه‌سر بیشتر است و معمولاً به‌صورت درصدی از فروش بیان می‌شود. نشان می‌دهد فروش تا کجا می‌تواند کاهش یابد پیش از آنکه کسب‌وکار زیان کند.

حاشیه فروش برابر فروش منهای هزینه‌های متغیر است، به‌صورت کل یا برای هر واحد. مبلغی است که هر فروش ابتدا به پوشش هزینه‌های ثابت و سپس به سود کمک می‌کند و تقسیم آن بر فروش، نسبت حاشیه فروش را می‌دهد.

حذف معاملات بین‌شرکتی، معاملات و مانده‌های میان شرکت‌های یک گروه را هنگام تهیه صورت‌های مالی تلفیقی کنار می‌گذارد تا گروه به خودش فروش یا طلب گزارش نکند.

حساب تفصیلی مانده یک حساب معین را به تفکیک شخص، پروژه یا واحد نشان می‌دهد. در حسابدار من طرف‌حساب، مرکز هزینه و پروژه روی هر ردیف سند این نقش را دارند و یک معین را می‌شود از چند جهت تحلیل کرد.

حساب کاهنده مانده‌ای مخالف حساب اصلی خود دارد و آن را در صورت‌های مالی کم می‌کند. برای نمونه، استهلاک انباشته مانده بستانکار دارد و از بهای دارایی‌های ثابت کسر می‌شود.

حساب کل سطح دوم کدینگ ایرانی است؛ مثل ۱۱ موجودی نقد. صورت‌های مالی معمولاً در همین سطح ارائه می‌شوند.

گروه بالاترین سطح کدینگ ایرانی است؛ مثل ۱ دارایی‌های جاری یا ۳ بدهی‌های جاری. گروه فقط جمع زیرمجموعه‌ها را نشان می‌دهد و سند روی سطوح پایین‌تر ثبت می‌شود.

حساب معین سطح سوم کدینگ ایرانی است، مثل ۱۱۰۱ موجودی صندوق، و معمولاً سند روی همین سطح ثبت می‌شود.

حسابداری پروژه درآمد و هزینه هر پروژه یا قرارداد را جدا پیگیری می‌کند تا سودآوری آن سنجیده شود. درج پروژه روی ردیف‌های سند، نتیجه هر پروژه را بدون حساب جداگانه به دست می‌دهد.

حسابداری چندشرکتی یعنی نگه‌داری دفاتر جداگانه برای چند کسب‌وکار مرتبط، هر کدام با کدینگ، ارز و سال مالی خودش، و مدیریت همه از یک جا. این روش پایه خودکارسازی معاملات بین‌شرکتی و تلفیق است.

حسابداری دوطرفه هر رویداد مالی را دست‌کم در دو حساب ثبت می‌کند، به‌طوری که جمع بدهکار با جمع بستانکار برابر باشد. چون دو طرف همیشه تراز می‌مانند، خطاها در تراز آزمایشی آشکار می‌شوند و در دفاتر پنهان نمی‌مانند.

حساب‌های پرداختنی مبالغی است که کسب‌وکار بابت کالا یا خدمت دریافت‌شده به تأمین‌کنندگان بدهکار است. این حساب‌ها بدهی جاری‌اند و به تفکیک هر تأمین‌کننده پیگیری می‌شوند.

حساب‌های دریافتنی مبالغی است که مشتریان بابت کالا یا خدمت تحویل‌شده به کسب‌وکار بدهکارند. این حساب‌ها دارایی جاری‌اند و به تفکیک هر مشتری پیگیری می‌شوند.

حقوق مالکانه منافع باقی‌مانده مالکان در دارایی‌های واحد تجاری پس از کسر همه بدهی‌هاست. سرمایه، اندوخته‌ها و سود انباشته را در بر می‌گیرد و مانده طبیعی آن بستانکار است.

خالص ارزش فروش، بهای فروش برآوردی موجودی منهای مخارج تکمیل و فروش آن است. موجودی به اقل بهای تمام‌شده و خالص ارزش فروش نگه داشته می‌شود؛ پس کالای آسیب‌دیده یا ناباب کاهش ارزش می‌خورد.

خلاصه سود و زیان حسابی موقت است که هنگام بستن حساب‌ها استفاده می‌شود. مانده درآمدها و هزینه‌ها به آن بسته می‌شود و مانده‌اش، یعنی سود یا زیان سال، به سود انباشته منتقل می‌شود.

دارایی منبعی است که در نتیجه رویدادهای گذشته در کنترل واحد تجاری است و انتظار می‌رود منافع اقتصادی آتی ایجاد کند؛ مثل وجه نقد، دریافتنی‌ها، موجودی کالا و تجهیزات. مانده طبیعی دارایی‌ها بدهکار است و در ترازنامه اول می‌آیند.

درآمد عملیاتی درآمدی است که واحد تجاری از فعالیت‌های اصلی خود، مثل فروش کالا یا ارائه خدمات، به دست می‌آورد. در مبنای تعهدی، درآمد هنگام انتقال کنترل کالا یا خدمت به مشتری شناسایی می‌شود، نه هنگام دریافت وجه.

دفتر روزنامه همه اسناد قطعی را به ترتیب تاریخ همراه ردیف‌هایشان فهرست می‌کند. روزنامه ترتیب زمانی رویدادهاست و دفتر کل همان ردیف‌ها را به تفکیک حساب گروه‌بندی می‌کند.

دفتر کل مجموعه کامل حساب‌ها با همه گردش‌های قطعی و مانده جاری هر حساب است. صورت‌های مالی از مانده‌های دفتر کل ساخته می‌شوند.

دفتر معین جزئیات پشت یک حساب کل را نشان می‌دهد؛ مثلاً هر مشتری در حساب‌های دریافتنی تجاری. جمع آن باید با مانده همان حساب در دفتر کل برابر باشد.

ردپای حسابرسی گزارش زمانی از این است که چه کسی، چه زمانی، چه چیزی را ساخت، تغییر داد، قطعی کرد یا برگشت زد. حسابرس با آن هر عدد را تا منشأ خودش دنبال می‌کند.

ردیابی سری ساخت یعنی بتوان یک دسته کالا را رو به عقب تا سری‌های مواد و تأمین‌کنندگان آن و رو به جلو تا سفارش‌ها، سری‌های محصول و مشتریانی که آن را گرفته‌اند دنبال کرد. فراخوان کالا را دقیق می‌کند و معمولاً با برداشت به روش FEFO بر اساس تاریخ انقضا همراه است.

زکات عوارضی اسلامی بر دارایی است که شرکت‌ها در عربستان سعودی و برخی کشورهای دیگر حوزه خلیج فارس سالانه محاسبه و پرداخت می‌کنند و مبنای آن معمولاً از اقلام ترازنامه به دست می‌آید.

سال مالی دوره حسابداری، معمولاً دوازده‌ماهه، است که کسب‌وکار صورت‌های مالی سالانه‌اش را برای آن تهیه می‌کند. لازم نیست با سال تقویمی یکی باشد و در ایران معمولاً از اول فروردین شروع می‌شود.

سامانه مودیان بستر الکترونیکی سازمان امور مالیاتی است که مودیان صورتحساب‌های الکترونیکی خود را در آن صادر و ثبت می‌کنند. بر پایه قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان مصوب ۱۳۹۸ ایجاد شده و مرجع شناسایی اعتبار مالیاتی خرید است.

سرفصل حساب‌ها فهرست کدگذاری‌شده همه حساب‌های یک کسب‌وکار است که به‌صورت درختی از دارایی‌ها، بدهی‌ها، حقوق مالکانه، درآمدها و هزینه‌ها چیده می‌شود. حسابدار من شش قالب آماده از حدود ۹۷ تا حدود ۲۴۸ حساب دارد.

PCG سرفصل حساب‌های عمومی فرانسه است که در هفت طبقه، از حقوق مالکانه و بدهی‌های بلندمدت تا درآمدها، سازمان یافته است. چند کشور اروپایی کدینگ‌هایی بر پایه همین ساختار طبقه‌ها دارند.

سرقفلی در ترکیب تجاری، مازاد بهای پرداخت‌شده بر ارزش منصفانه خالص دارایی‌های قابل تشخیص تحصیل‌شده است که چیزهایی مثل روابط با مشتریان و نیروی کار آماده را نشان می‌دهد. در IFRS مستهلک نمی‌شود و دست‌کم سالی یک بار آزمون کاهش ارزش می‌شود.

سرمایه در گردش برابر دارایی‌های جاری منهای بدهی‌های جاری است. تغییرات آن، مثل افزایش دریافتنی‌ها یا کاهش پرداختنی‌ها، اصلی‌ترین تعدیلات صورت جریان‌های نقدی به روش غیرمستقیم است.

سند اختتامیه در پایان سال مانده حساب‌های درآمد و هزینه را صفر می‌کند و نتیجه را به حقوق مالکانه منتقل می‌کند. در حسابدار من این کار از مسیر خلاصه سود و زیان به سود انباشته انجام می‌شود.

سند اصلاحی در پایان دوره ثبت می‌شود تا مانده‌ها را به‌روز کند؛ مثل هزینه‌های تحقق‌یافته پرداخت‌نشده، پیش‌پرداخت‌ها یا استهلاک. این سند صورت‌های مالی را با مبنای تعهدی هماهنگ می‌کند.

سند افتتاحیه سال مالی جدید را با مانده پایانی دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق مالکانه سال قبل آغاز می‌کند. حسابدار من هنگام بستن سال آن را خودکار صادر می‌کند.

سند برگشتی، سند قطعی را با ثبت همان ردیف‌ها و جابه‌جایی بدهکار و بستانکار خنثی می‌کند. هر دو سند در دفاتر باقی می‌مانند و به هم پیوند دارند، و ردپای حسابرسی کامل می‌ماند.

سند حسابداری ثبت یک رویداد مالی است: تاریخ، شرح و دو یا چند ردیف که حساب‌ها را با جمع برابر بدهکار و بستانکار می‌کنند. در حسابدار من هر سند در سال مالی خود شماره پیاپی دارد.

سند موقت هنوز قابل ویرایش یا حذف است و در گزارش‌ها اثری ندارد. قطعی کردن، سند را نهایی می‌کند؛ سند قطعی در دفاتر حساب می‌شود و فقط با سند برگشتی اصلاح می‌شود.

سود انباشته مجموع سودهایی است که کسب‌وکار به‌جای تقسیم میان مالکان نگه داشته است. سود یا زیان هر سال هنگام بستن حساب‌ها به آن اضافه می‌شود.

سود باقی‌مانده برابر سود یک مرکز سرمایه‌گذاری منهای نرخ بازده مورد انتظار روی دارایی‌های عملیاتی آن است. برخلاف بازده سرمایه‌گذاری، هر طرحی را که بیش از نرخ مورد انتظار بازده دارد تشویق می‌کند، حتی اگر درصد بازده مرکز را پایین بیاورد.

سود خالص مبلغی است که پس از کسر همه هزینه‌های دوره، از جمله بهای تمام‌شده، هزینه‌های عملیاتی، هزینه‌های مالی و مالیات بر درآمد، از درآمد باقی می‌ماند. آخرین سطر صورت سود و زیان است و در پایان سال به سود انباشته منتقل می‌شود.

EBITDA سود قبل از هزینه‌های مالی، مالیات و استهلاک است؛ یعنی سود عملیاتی به‌علاوه استهلاک دارایی‌های مشهود و نامشهود. برای مقایسه عملکرد عملیاتی کاربرد زیادی دارد اما معادل جریان نقد نیست و در استانداردهای حسابداری تعریف رسمی ندارد.

سود ناخالص برابر درآمد عملیاتی منهای بهای تمام‌شده کالای فروش‌رفته است. تقسیم آن بر فروش، حاشیه سود ناخالص را می‌دهد که نشان می‌دهد از هر فروش چقدر برای پوشش هزینه‌های عملیاتی و سود باقی می‌ماند.

سود یا زیان تسعیر وقتی ایجاد می‌شود که نرخ ارز میان زمان ثبت یک قلم ارزی و زمان تسویه یا تسعیر آن تغییر کند. این سود یا زیان در صورت سود و زیان گزارش می‌شود.

صورت تغییرات در حقوق مالکانه نشان می‌دهد سرمایه، اندوخته‌ها و سود انباشته در طول دوره چگونه تغییر کرده‌اند؛ از جمله سود دوره، سود تقسیمی و افزایش سرمایه.

صورت جریان‌های نقدی تغییر وجه نقد در یک دوره را به تفکیک فعالیت‌های عملیاتی، سرمایه‌گذاری و تأمین مالی توضیح می‌دهد. در روش غیرمستقیم از سود خالص شروع می‌شود و اقلام غیرنقدی و تغییرات سرمایه در گردش تعدیل می‌شوند.

صورت سود و زیان درآمدها، هزینه‌ها و سود یا زیان حاصل در یک دوره را گزارش می‌کند. در ارائه بر اساس کارکرد، درآمد، بهای تمام‌شده، سود ناخالص، هزینه‌های عملیاتی و سود خالص را نشان می‌دهد.

صورت مغایرت بانکی مانده حساب بانک در دفاتر را با مانده صورت‌حساب بانک مقایسه می‌کند و هر اختلاف را توضیح می‌دهد؛ مثل چک‌های پرداختی وصول‌نشده، واریزهای در راه، کارمزدها یا اشتباه ثبت. از کنترل‌های اصلی پایان ماه در برابر خطا و تقلب است.

اعلامیه بستانکاری سندی است که فروشنده برای کاهش یا ابطال صورتحساب صادرشده به خریدار می‌دهد؛ مثلاً پس از برگشت کالا، اشتباه قیمت یا تخفیف. درآمد، طلب از مشتری و مالیات بر ارزش افزوده مربوط را به همان مبلغ کاهش می‌دهد.

طرف‌حساب مشتری، تأمین‌کننده یا هر شخص دیگری است که کسب‌وکار با او معامله دارد. با درج طرف‌حساب روی ردیف‌های سند، مانده دریافتنی و پرداختنی هر شخص جدا دیده می‌شود.

علی‌الحساب مبلغی است که پیش از قطعی شدن مبلغ نهایی یک معامله پرداخت یا دریافت می‌شود؛ مثل پرداخت به پیمانکار پیش از تأیید صورت‌وضعیت. به حساب طرف معامله ثبت می‌شود و با صدور صورتحساب یا صورت‌وضعیت قطعی تسویه می‌شود.

کالای در جریان ساخت، بهای محصولاتی است که وارد تولید شده‌اند ولی هنوز تکمیل نشده‌اند: مواد صادره به‌علاوه دستمزد و سربار جذب‌شده تا آن لحظه. این حساب جزو موجودی‌ها در ترازنامه است.

کلید یکتاسازی مقداری یکتاست که همراه درخواست فرستاده می‌شود تا تکرار آن اثر اضافه‌ای نداشته باشد. اگر ثبت سند با همان کلید دوباره ارسال شود، همان سند قبلی برمی‌گردد و سند دوم ثبت نمی‌شود.

کلید API رمزی است که برنامه فراخواننده یک API را شناسایی می‌کند. در حسابدار من هر کلید به یک کسب‌وکار تعلق دارد، دسترسی خواندن یا نوشتن دارد و مالک می‌تواند آن را بچرخاند یا باطل کند.

گردش موجودی کالا از تقسیم بهای تمام‌شده کالای فروش‌رفته بر میانگین موجودی به دست می‌آید و نشان می‌دهد موجودی در دوره چند بار فروخته و جایگزین شده است. تقسیم ۳۶۵ بر آن، دوره نگهداری موجودی را به روز می‌دهد.

مالیات بر ارزش افزوده مالیاتی بر مصرف است که در هر مرحله از زنجیره عرضه اخذ می‌شود. کسب‌وکار مالیات فروش را دریافت، مالیات خرید را کسر و مابه‌التفاوت را به سازمان مالیاتی پرداخت می‌کند.

مالیات بر ارزش افزوده فروش مالیاتی است که مودی هنگام فروش از خریدار می‌گیرد و مالیات بر ارزش افزوده خرید مالیاتی است که هنگام خرید به فروشنده می‌پردازد. در هر دوره، مودی تفاوت مالیات فروش و اعتبار مالیاتی قابل کسر خرید را به سازمان امور مالیاتی می‌پردازد.

مالیات تکلیفی مالیاتی است که پرداخت‌کننده به حکم قانون از مبلغ قابل پرداخت کسر می‌کند و به حساب سازمان امور مالیاتی واریز می‌کند؛ مثل مالیات حقوق یا مالیات برخی قراردادها. گیرنده وجه، مبلغ کسرشده را پیش‌پرداخت مالیات خود ثبت می‌کند.

مانده طبیعی سمتی است که حساب معمولاً مانده‌اش را در آن نشان می‌دهد: بدهکار برای دارایی‌ها و هزینه‌ها و بستانکار برای بدهی‌ها، حقوق مالکانه و درآمدها. مانده در سمت مخالف نشانه‌ای است برای بررسی حساب.

در مبنای تعهدی، درآمد هنگام تحقق و هزینه هنگام وقوع ثبت می‌شود، فارغ از زمان دریافت یا پرداخت وجه. صورت‌های مالی طبق IFRS و US GAAP بر همین مبنا تهیه می‌شوند.

محصولات مشترک دو یا چند محصول اصلی‌اند که از یک فرایند با هم به دست می‌آیند، مثل خامه و شیر کم‌چرب. بهای مشترک تا نقطه تفکیک بر اساس مقدار تولید، ارزش فروش یا خالص ارزش فروش بین آن‌ها تسهیم می‌شود.

مرکز هزینه واحد، شعبه یا بخشی است که هزینه‌ها به آن تخصیص داده می‌شود تا مدیریت ببیند هر بخش چقدر هزینه دارد. مرکز هزینه روی ردیف سند درج می‌شود، نه در کد حساب.

مطالبات سوخت‌شده دریافتنی‌ای است که به دلیل ناتوانی یا امتناع مشتری وصول نخواهد شد. در روش ذخیره، زیان مورد انتظار از قبل با ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول شناسایی می‌شود و با قطعی شدن عدم وصول، مانده مشتری از محل ذخیره حذف می‌شود.

معامله بین‌شرکتی فروش، وام، تسهیم هزینه یا کارمزدی است که میان دو شرکت یک گروه انجام می‌شود. این معامله در دفاتر هر دو شرکت ثبت می‌شود؛ مثلاً فروش در یکی و خرید در دیگری.

مقدار اقتصادی سفارش اندازه سفارشی است که جمع هزینه‌های سفارش‌دهی و نگهداری را برای کالایی با تقاضای یکنواخت به حداقل می‌رساند. برابر است با جذر دو برابر تقاضای سالانه ضرب در هزینه هر سفارش، تقسیم بر هزینه نگهداری سالانه هر واحد.

در روش میانگین موزون، هر صدور به میانگین بهای کالای موجود ثبت می‌شود. در سیستم دائمی، میانگین پس از هر ورود دوباره محاسبه می‌شود که به آن میانگین موزون متحرک می‌گویند.

نرخ تبدیل، قیمت یک ارز بر حسب ارز دیگر است و برای برگرداندن مبلغ ارزی به ارز پایه در یک تاریخ مشخص به کار می‌رود.

نسبت آنی وجه نقد، سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت و دریافتنی‌ها را بر بدهی‌های جاری تقسیم می‌کند و موجودی کالا و پیش‌پرداخت‌ها را کنار می‌گذارد. آزمون سخت‌گیرانه‌تری از نسبت جاری است، چون نقد شدن موجودی کالا ممکن است ماه‌ها طول بکشد.

نسبت جاری از تقسیم دارایی‌های جاری بر بدهی‌های جاری به دست می‌آید. نشان می‌دهد آیا واحد تجاری می‌تواند تعهدات کمتر از یک سال خود را از دارایی‌هایی که ظرف یک سال نقد می‌شوند بپردازد؛ نسبت کمتر از ۱ زنگ خطر است.

نقطه سربه‌سر سطحی از فروش است که در آن درآمد کل با هزینه کل برابر و سود صفر است. به تعداد، برابر هزینه‌های ثابت تقسیم بر حاشیه فروش هر واحد و به مبلغ، برابر هزینه‌های ثابت تقسیم بر نسبت حاشیه فروش است.

نوع سند، اسناد حسابداری را بر اساس کاربرد دسته‌بندی می‌کند؛ مثل فروش، خرید، پرداخت یا حقوق، معمولاً با کد کوتاهی مثل SAL یا PUR. این دسته‌بندی فیلتر، گزارش‌گیری و تعریف قواعد خودکار را ساده می‌کند.

واحدهای معادل در هزینه‌یابی مرحله‌ای، واحدهای نیمه‌تمام را به تعداد واحدهای کامل تبدیل می‌کنند. برای مثال، ۴٬۰۰۰ واحدی که ۵۰٪ هزینه تبدیل را جذب کرده‌اند برابر ۲٬۰۰۰ واحد معادل تبدیل‌اند.

وب‌هوک درخواستی HTTP است که یک سیستم هنگام وقوع رویدادی مثل entry.posted به آدرس شما می‌فرستد. حسابدار من هر ارسال را با HMAC SHA-256 امضا می‌کند تا گیرنده بتواند آن را تأیید کند.

هزینه تحقق‌یافته پرداخت‌نشده هزینه‌ای است که در دوره رخ داده اما هنوز صورتحساب یا پرداختی بابت آن انجام نشده است؛ مثل دستمزد کارکنان در پایان ماه یا سود تسهیلات. به‌صورت هزینه و بدهی ثبت می‌شود تا دوره همه هزینه‌اش را نشان دهد.

هزینه کاهش منافع اقتصادی در طول دوره است که به‌صورت خروج یا مصرف دارایی‌ها رخ می‌دهد و حقوق مالکانه را کم می‌کند، به‌جز توزیع بین مالکان. حقوق و دستمزد، اجاره، استهلاک و بهای تمام‌شده کالای فروش‌رفته نمونه‌های آن هستند.

هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت، سربار را از طریق فعالیت‌هایی مثل راه‌اندازی دستگاه یا بازرسی کیفیت، هر کدام با محرک هزینه و نرخ خودش، به محصولات تخصیص می‌دهد. وقتی محصولات فعالیت‌های پشتیبانی را متفاوت مصرف می‌کنند، بهای دقیق‌تری از نرخ واحد سربار کارخانه می‌دهد.