تعریف
استهلاک تخصیص سیستماتیک مبلغ استهلاک‌پذیر دارایی ثابت مشهود، یعنی بهای تمامشده منهای ارزش باقی‌مانده، در طول عمر مفید آن است. هزینه هر دوره به حساب هزینه استهلاک بدهکار و به حساب استهلاک انباشته بستانکار میشود؛ مبلغ دفتری دارایی کم میشود اما بهای اولیه در دفاتر باقی می‌ماند.
توضیح بیشتر
روش استهلاک باید الگوی مصرف منافع دارایی را نشان دهد. خط مستقیم بها را به‌طور مساوی تقسیم می‌کند و برای ساختمان و اثاثه مناسب است. نزولی در سال‌های اول هزینه بیشتری می‌شناسد و برای وسایط نقلیه و تجهیزات رایانه‌ای مناسب است. واحد تولید بر اساس کارکرد واقعی مثل ساعت کار دستگاه است. زمین مستهلک نمی‌شود.
در ایران، برای محاسبه مالیات، نرخ‌ها و روش‌های استهلاک دارایی‌ها در جدول موضوع ماده ۱۴۹ قانون مالیات‌های مستقیم آمده است و ممکن است با استهلاک حسابداری تفاوت داشته باشد؛ همیشه آخرین نسخه رسمی جدول را کنترل کنید. جدول کامل استهلاک را با ماشین حساب استهلاک بسازید.
فرمول
استهلاک سالانه خط مستقیم = (بهای تمامشده - ارزش باقی‌مانده) ÷ عمر مفید
استهلاک نزولی = مبلغ دفتری ابتدای دوره × نرخ
استهلاک واحد تولید = (بهای تمامشده - ارزش باقی‌مانده) × تولید دوره ÷ کل تولید مورد انتظار
مثال: استهلاک خط مستقیم یک خودروی وانت
یک وانت ۳ میلیارد ریال خریداری شده، ارزش باقی‌مانده آن ۵۰۰ میلیون ریال و عمر مفیدش ۵ سال است. استهلاک سالانه (۳٬۰۰۰ - ۵۰۰) ÷ ۵ = ۵۰۰ میلیون ریال است که هر سال به هزینه استهلاک بدهکار و به استهلاک انباشته بستانکار میشود.
| سال | استهلاک سال (میلیون ریال) | استهلاک انباشته | مبلغ دفتری |
|---|---|---|---|
| ۱ | ۵۰۰ | ۵۰۰ | ۲٬۵۰۰ |
| ۲ | ۵۰۰ | ۱٬۰۰۰ | ۲٬۰۰۰ |
| ۳ | ۵۰۰ | ۱٬۵۰۰ | ۱٬۵۰۰ |
| ۴ | ۵۰۰ | ۲٬۰۰۰ | ۱٬۰۰۰ |
| ۵ | ۵۰۰ | ۲٬۵۰۰ | ۵۰۰ |