تعریف
مالیات بر ارزش افزوده مالیاتی بر مصرف کالا و خدمات است که در هر مرحله از زنجیره عرضه اخذ میشود. مؤدی ثبتنامشده مالیات و عوارض را روی فروش از خریدار می‌گیرد، مالیاتی را که بابت خریدهای خود پرداخته کسر می‌کند و مابه‌التفاوت را به سازمان امور مالیاتی می‌پردازد؛ بار نهایی بر دوش مصرف‌کننده است.
توضیح بیشتر
برای مؤدی، ارزش افزوده خنثی است: به‌صورت بدهی و طلب از دفاتر عبور می‌کند، نه درآمد یا هزینه. مالیات فروش که از خریدار گرفته‌اید بدهی به سازمان امور مالیاتی است و مالیات خرید، با رعایت شرایط قانون از جمله صدور صورتحساب الکترونیکی در سامانه مودیان، قابل کسر است. اگر مالیات خرید از فروش بیشتر باشد، مازاد قابل استرداد یا انتقال به دوره بعد است.
طبق قانون بودجه ۱۴۰۵، نرخ مالیات بر ارزش افزوده (به‌همراه عوارض) ۱۰ درصد است؛ این نرخ هر سال در قانون بودجه قابل تغییر است و برخی کالاها نرخ یا معافیت جداگانه دارند. پیش از صدور صورتحساب و تنظیم اظهارنامه، نرخ جاری را از سایت سازمان امور مالیاتی کشور (intamedia.ir) یا متن قانون بودجه همان سال کنترل کنید.
خطاهای رایج: ثبت مبلغ کل فاکتور به‌عنوان فروش، کسر مالیات خریدهایی که صورتحساب معتبر ندارند، و فراموش کردن اثر برگشت از فروش بر مالیات. حساب‌های جداگانه مالیات خرید و فروش، مثل سرفصل حساب‌های ایرانی، تنظیم اظهارنامه را ساده می‌کند. برای اضافه یا جدا کردن ارزش افزوده از ماشین حساب ارزش افزوده استفاده کنید.
فرمول
مالیات و عوارض = مبلغ بدون مالیات × نرخ
مبلغ کل = مبلغ بدون مالیات × (۱ + نرخ)
مالیات داخل مبلغ کل = مبلغ کل × نرخ ÷ (۱ + نرخ)
مالیات پرداختنی = مالیات فروش - مالیات خرید قابل کسر
مثال: ارزش افزوده یک دوره با نرخ ۱۰ درصد
شرکتی در یک فصل ۲ میلیارد ریال فروش (بدون مالیات) و ۲۰۰ میلیون ریال مالیات و عوارض فروش دارد و ۱٫۲ میلیارد ریال مواد با ۱۲۰ میلیون ریال مالیات خرید می‌خرد. بدهی دوره ۲۰۰ - ۱۲۰ = ۸۰ میلیون ریال است.
| سند (میلیون ریال) | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| فروش: دریافتنی‌ها / فروش، مالیات فروش | ۲٬۲۰۰ | ۲٬۰۰۰ + ۲۰۰ |
| خرید: موجودی مواد، مالیات خرید / پرداختنی‌ها | ۱٬۲۰۰ + ۱۲۰ | ۱٬۳۲۰ |
| اظهارنامه: مالیات فروش / مالیات خرید، مالیات پرداختنی | ۲۰۰ | ۱۲۰ + ۸۰ |