محاسبه نسبت‌های مالی؛ نقدینگی، اهرم و سودآوری در یک صفحه
نسبت‌های مالی ارقام صورت‌های مالی را به معیارهای قابل مقایسه نقدینگی، اهرم مالی، سودآوری و کارایی تبدیل می‌کنند. نسبت جاری از تقسیم دارایی‌های جاری بر بدهی‌های جاری به دست می‌آید: ۲۵ میلیارد ریال در برابر ۱۲٫۵ میلیارد ریال یعنی نسبت ۲. ارقامتان را وارد کنید تا یازده نسبت یکجا محاسبه شود.
نسبت‌های مالی را حساب کنید
ترازنامه (پایان دوره، ریال)
صورت سود و زیان (طی دوره، ریال)
نسبت‌های شما
- نسبت جاری
- ۲ ×
- نسبت آنی
- ۱٫۲۸ ×
- نسبت نقد
- ۰٫۳۲ ×
- نسبت بدهی به حقوق مالکانه
- ۰٫۸۸ ×
- نسبت بدهی
- ۴۶٫۷٪
- حاشیه سود ناخالص
- ۴۰٪
- حاشیه سود خالص
- ۸٪
- بازده دارایی‌ها (ROA)
- ۱۲٪
- بازده حقوق صاحبان سهام (ROE)
- ۲۲٫۵٪
- گردش دارایی‌ها
- ۱٫۵ ×
- نسبت پوشش هزینه‌های مالی
- ۹٫۱۷ ×
دارایی جاری به ازای هر ریال بدهی جاری. حدود ۱٫۵ تا ۲ برای بیشتر شرکت‌های بازرگانی مطلوب است.
مانند نسبت جاری اما بدون موجودی کالا. کمتر از ۱ یعنی برای پرداخت بدهی‌ها به فروش موجودی وابسته‌اید.
فقط موجودی نقد در برابر بدهی‌های جاری؛ سخت‌گیرانه‌ترین آزمون نقدینگی.
بدهی به ازای هر ریال حقوق مالکانه. عدد بالاتر یعنی ریسک مالی بیشتر و نفوذ بیشتر وام‌دهندگان.
سهمی از دارایی‌ها که با بدهی تأمین مالی شده است.
آنچه پس از کسر بهای تمام‌شده از هر ریال فروش باقی می‌ماند.
سودی که پس از همه هزینه‌ها و مالیات از هر ریال فروش باقی می‌ماند.
سود ایجادشده به ازای هر ریال دارایی.
سود ایجادشده به ازای هر ریال سرمایه مالکان.
فروش ایجادشده به ازای هر ریال دارایی.
سود عملیاتی چند برابر هزینه‌های مالی است. کمتر از ۱٫۵ زنگ خطر است.
در مرورگر شما اجرا می‌شود و چیزی که وارد می‌کنید به سرور ارسال نمی‌شود.
فرمول نسبت‌های مالی
هر نسبت یک رقم صورت‌های مالی را بر رقم دیگری تقسیم می‌کند تا کسب‌وکارهای با اندازه متفاوت قابل مقایسه شوند.
- نسبت جاری
- دارایی‌های جاری ÷ بدهی‌های جاری
- نسبت آنی
- (دارایی‌های جاری - موجودی کالا) ÷ بدهی‌های جاری
- نسبت نقد
- موجودی نقد ÷ بدهی‌های جاری
- بدهی به حقوق مالکانه
- جمع بدهی‌ها ÷ جمع حقوق مالکانه
- نسبت بدهی
- جمع بدهی‌ها ÷ جمع دارایی‌ها
- حاشیه سود ناخالص
- (فروش - بهای تمام‌شده) ÷ فروش
- حاشیه سود خالص
- سود خالص ÷ فروش
- بازده دارایی‌ها
- سود خالص ÷ جمع دارایی‌ها
- بازده حقوق صاحبان سهام
- سود خالص ÷ جمع حقوق مالکانه
- گردش دارایی‌ها
- فروش ÷ جمع دارایی‌ها
- پوشش هزینه‌های مالی
- سود عملیاتی ÷ هزینه‌های مالی
تحلیلگران در نسبت‌های بازده و گردش معمولاً از میانگین مانده اول و پایان دوره استفاده می‌کنند. این ماشین حساب مانده‌های پایان دوره‌ای را که وارد می‌کنید به کار می‌برد.
مثال عددی: یک شرکت پخش عمده
یک شرکت پخش ۲۵ میلیارد ریال دارایی جاری (شامل ۹ میلیارد ریال موجودی کالا و ۴ میلیارد ریال موجودی نقد)، ۱۲٫۵ میلیارد ریال بدهی جاری، ۶۰ میلیارد ریال جمع دارایی، ۲۸ میلیارد ریال بدهی و ۳۲ میلیارد ریال حقوق مالکانه دارد. فروش سال ۹۰ میلیارد، بهای تمام‌شده ۵۴ میلیارد، سود عملیاتی ۱۱ میلیارد، هزینه‌های مالی ۱٫۲ میلیارد و سود خالص ۷٫۲ میلیارد ریال است.
وضع نقدینگی خوب است: نسبت جاری ۲ و نسبت آنی ۱٫۲۸. اهرم مالی متوسط است و نسبت بدهی به حقوق مالکانه ۰٫۸۸. حاشیه سود ناخالص ۴۰ درصد و حاشیه سود خالص ۸ درصد است که بازده حقوق صاحبان سهام ۲۲٫۵ درصد و بازده دارایی‌ها ۱۲ درصد می‌دهد. سود عملیاتی ۹٫۲ برابر هزینه‌های مالی است.
| نسبت | محاسبه | نتیجه |
|---|---|---|
| نسبت جاری | ۲۵ ÷ ۱۲٫۵ | ۲٫۰۰ |
| نسبت آنی | (۲۵ - ۹) ÷ ۱۲٫۵ | ۱٫۲۸ |
| بدهی به حقوق مالکانه | ۲۸ ÷ ۳۲ | ۰٫۸۸ |
| حاشیه سود ناخالص | ۳۶ ÷ ۹۰ | ۴۰٪ |
| حاشیه سود خالص | ۷٫۲ ÷ ۹۰ | ۸٪ |
| بازده حقوق صاحبان سهام | ۷٫۲ ÷ ۳۲ | ۲۲٫۵٪ |
| پوشش هزینه‌های مالی | ۱۱ ÷ ۱٫۲ | ۹٫۲ |
فرض‌های این محاسبه
- ارقام ترازنامه مربوط به پایان همان دوره‌ای است که صورت سود و زیان پوشش می‌دهد.
- سود خالص پس از کسر هزینه‌های مالی و مالیات بر درآمد است.
- موجودی کالا و موجودی نقد جزو دارایی‌های جاری منظور شده‌اند.
- نسبت‌ها با مانده‌های پایان دوره محاسبه می‌شوند؛ در کسب‌وکارهای فصلی میانگین تصویر منصفانه‌تری می‌دهد.
چهار گروه نسبت‌های مالی را چطور بخوانیم؟
نسبت‌ها به چهار پرسش متفاوت پاسخ می‌دهند؛ پس آن‌ها را گروهی بخوانید، نه تک‌تک.
| گروه | پرسش | نسبت‌ها |
|---|---|---|
| نقدینگی | آیا کسب‌وکار می‌تواند بدهی‌های ۱۲ ماه آینده را بپردازد؟ | جاری، آنی، نقد |
| اهرمی | چه سهمی از کسب‌وکار با بدهی تأمین شده و آیا توان پرداخت سود وام را دارد؟ | بدهی به حقوق مالکانه، نسبت بدهی، پوشش هزینه‌های مالی |
| سودآوری | هر ریال فروش و سرمایه چقدر سود می‌سازد؟ | حاشیه ناخالص، حاشیه خالص، بازده دارایی، بازده حقوق صاحبان سهام |
| فعالیت | دارایی‌ها چقدر فعال به کار گرفته شده‌اند؟ | گردش دارایی‌ها، گردش موجودی کالا |
چرا بازده حقوق صاحبان سهام به‌تنهایی گمراه‌کننده است؟
بازده حقوق صاحبان سهام هم با رشد سود بالا می‌رود و هم با کوچک شدن حقوق مالکانه بر اثر استقراض یا زیان. تجزیه دوپونت نشان می‌دهد علت کدام است: بازده حقوق صاحبان سهام = حاشیه سود خالص × گردش دارایی‌ها × (جمع دارایی‌ها ÷ حقوق مالکانه). در مثال بالا ۸٪ × ۱٫۵ × ۱٫۸۷۵ = ۲۲٫۵٪.
اگر بهبود بازده فقط از بزرگ شدن جزء سوم یعنی اهرم مالی آمده باشد، کسب‌وکار با پذیرش ریسک بیشتر برای مالکان سود بیشتری ساخته، نه با عملکرد بهتر.
در تورم، نسبت‌ها را با احتیاط مقایسه کنید
در اقتصاد تورمی، دارایی‌های ثابت به بهای تاریخی و کم ثبت شده‌اند، در حالی که فروش و سود با قیمت‌های روز گزارش می‌شود. نتیجه این است که بازده دارایی‌ها و گردش دارایی‌ها بالاتر از واقع به نظر می‌رسد. نسبت‌ها را ابتدا با سال‌های قبل خود شرکت و سپس با شرکت‌های هم‌صنعت و هم‌اندازه مقایسه کنید.
حسابدار من ۱۹ نسبت مالی را از اسناد قطعی حساب می‌کند و آن‌ها را با سال یا دوره قبل مقایسه می‌کند تا روند را ببینید، نه فقط یک تصویر لحظه‌ای.
مراحل محاسبه نسبت‌های مالی
- ۱
صورت‌های مالی را آماده کنید
ترازنامه پایان دوره و صورت سود و زیان همان دوره را کنار هم بگذارید.
- ۲
ارقام اصلی را بردارید
دارایی و بدهی جاری، موجودی کالا، موجودی نقد، جمع دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق مالکانه و سپس فروش، بهای تمام‌شده، سود عملیاتی، هزینه‌های مالی و سود خالص را یادداشت کنید.
- ۳
هر نسبت را حساب کنید
ارقام را طبق فرمول‌ها بر هم تقسیم کنید.
- ۴
گروه‌بندی کنید
نسبت‌های نقدینگی، اهرمی، سودآوری و فعالیت را با هم بخوانید.
- ۵
مقایسه کنید
پیش از نتیجه‌گیری، نسبت‌ها را با دوره‌های قبل و با شرکت‌های هم‌صنعت مقایسه کنید.
پرسش‌های متداول
مهم‌ترین نسبت‌های مالی کدام‌اند؟
برای یک کسب‌وکار کوچک از نسبت جاری (توان پرداخت بدهی‌ها)، حاشیه سود ناخالص (درستی قیمت‌گذاری)، حاشیه سود خالص (سودآوری پس از همه هزینه‌ها) و نسبت بدهی به حقوق مالکانه (ریسک تأمین مالی) شروع کنید.
نسبت جاری مناسب چقدر است؟
برای بیشتر کسب‌وکارها حدود ۱٫۵ تا ۲ مطلوب است. کمتر از ۱ یعنی بدهی‌های جاری از دارایی‌های جاری بیشتر است. عدد خیلی بالا هم می‌تواند نشانه نقدینگی بلااستفاده یا موجودی کم‌گردش باشد.
فرق نسبت جاری و نسبت آنی چیست؟
نسبت آنی موجودی کالا را کنار می‌گذارد، چون فروش موجودی ممکن است ماه‌ها طول بکشد. این نسبت نشان می‌دهد آیا می‌توانید بدهی‌های کوتاه‌مدت را فقط با وجه نقد و مطالبات بپردازید.
بازده حقوق صاحبان سهام خوب چقدر است؟
به صنعت و ریسک بستگی دارد. آن را با بازدهی مقایسه کنید که مالکان می‌توانستند با ریسک مشابه در جای دیگر به دست آورند؛ در شرایط تورمی، بازده کمتر از نرخ تورم یعنی ارزش واقعی سرمایه کم شده است.
از میانگین مانده‌ها استفاده کنیم یا مانده پایان دوره؟
برای نسبت‌های بازده و گردش، میانگین دقیق‌تر است چون سود در کل دوره ایجاد می‌شود. برای نسبت‌های نقدینگی که تصویر لحظه‌ای تاریخ ترازنامه است، مانده پایان دوره کافی است.
ابزارهای رایگان دیگر
همه ابزارها- محاسبه اقساط واممبلغ قسط ماهانه، کل سود و جدول اقساط با سهم سود و اصل هر قسط.
- محاسبه چرخه تبدیل وجه نقدپول نقد شما بین پرداخت به تأمینکننده و وصول از مشتری چند روز در گردش می‌ماند، بههمراه سرمایه در گردش.
- محاسبه نقطه سربهسرتعداد و مبلغ فروشی که هزینه‌های ثابت را میپوشاند، بههمراه فروش لازم برای سود هدف و حاشیه ایمنی.
- محاسبه مالیات بر ارزش افزودهافزودن ارزش افزوده به مبلغ خالص یا جدا کردن آن از مبلغ کل فاکتور، با هر نرخی.
این عددها را از دفاتر واقعی‌تان بگیرید
حسابدار من نقطه سربه‌سر، ۱۹ نسبت مالی و انحراف بودجه را از اسناد قطعی شما و برای همه کسب‌وکارهایتان حساب می‌کند.