محاسبه نقطه سربه‌سر؛ چند واحد باید بفروشید تا زیان نکنید؟

هزینه ثابت هزینه‌ای است که حتی اگر این ماه هیچ فروشی نداشته باشید پرداخت می‌کنید؛ هزینه متغیر با هر واحد فروش بیشتر می‌شود. صورت سود و زیان ماه گذشته را ردیف به ردیف مرور کنید و هر هزینه را برچسب بزنید.

هزینه‌های مختلط، مثل قبض برق کارگاه که آبونمان ثابت و مصرف متغیر دارد، با روش حداکثر و حداقل تفکیک می‌شوند: دو ماه را مقایسه کنید، تغییر هزینه را بر تغییر حجم تقسیم کنید تا نرخ متغیر به دست آید و باقی را ثابت در نظر بگیرید. در حسابدار من می‌توانید رفتار هر حساب هزینه را ثابت، متغیر یا مختلط تعریف کنید و نقطه سربه‌سر را مستقیم از دفاتر واقعی بگیرید.

حاشیه ایمنی فاصله بین فروش پیش‌بینی‌شده و فروش سربه‌سر است. حاشیه ایمنی ۳۵ درصد یعنی فروش می‌تواند بیش از یک‌سوم کم شود و هنوز زیان نکنید؛ حاشیه ۵ درصد یعنی یک ماه کساد کل سود را از بین می‌برد.

در دوره‌های تورمی، نقطه سربه‌سر را دست‌کم هر فصل دوباره حساب کنید؛ چون هزینه‌های متغیر و ثابت معمولاً زودتر از قیمت فروش بالا می‌روند و حاشیه فروش بی‌سروصدا کوچک می‌شود.

اگر بیش از یک محصول دارید، حاشیه فروش میانگین موزون را بر اساس ترکیب فروش حساب کنید و هزینه‌های ثابت را بر آن تقسیم کنید. مثلاً اگر به ازای هر ۳ تی‌شرت با حاشیه ۱۰۰ هزار ریال یک کاپشن با حاشیه ۶۰۰ هزار ریال می‌فروشید، حاشیه میانگین هر واحد (۳ × ۱۰۰ + ۱ × ۶۰۰) ÷ ۴ = ۲۲۵ هزار ریال است.

این نتیجه فقط تا وقتی درست است که ترکیب فروش تغییر نکند. راهنمای حسابداری مدیریت تحلیل هزینه، حجم و سود چندمحصولی را کامل توضیح می‌دهد.