---
title: "محاسبه مالیات بر ارزش افزوده؛ افزودن به مبلغ یا کسر از جمع فاکتور"
description: "ماشین حساب مالیات بر ارزش افزوده: مالیات را به مبلغ خالص اضافه کنید یا از مبلغ کل فاکتور جدا کنید. نرخ قابل تغییر است و نرخ عمومی ۱۴۰۵ یعنی ۱۰ درصد پیش‌فرض است."
canonical: https://hesabdar.my/tools/vat-calculator
language: fa
publisher: "حسابدار من"
updated: 2026-11-06
---

# محاسبه مالیات بر ارزش افزوده؛ افزودن به مبلغ یا کسر از جمع فاکتور

> ماشین حساب مالیات بر ارزش افزوده: مالیات را به مبلغ خالص اضافه کنید یا از مبلغ کل فاکتور جدا کنید. نرخ قابل تغییر است و نرخ عمومی ۱۴۰۵ یعنی ۱۰ درصد پیش‌فرض است.

برای افزودن ارزش افزوده، مبلغ خالص را در نرخ ضرب کنید: ۵۰ میلیون ریال با نرخ ۱۰ درصد، ۵ میلیون ریال مالیات دارد و جمع فاکتور ۵۵ میلیون ریال می‌شود. برای جدا کردن مالیات از مبلغ کل، آن را بر ۱٫۱ تقسیم کنید؛ هرگز ۱۰ درصد مبلغ کل را کم نکنید.

## فرمول محاسبه ارزش افزوده

مالیات بر ارزش افزوده درصدی از مبلغ خالص (بدون مالیات) است. برای رفتن از خالص به کل ضرب می‌کنیم و برای برگشت از کل به خالص تقسیم؛ چون نرخ روی مبلغ خالص اعمال می‌شود نه روی جمع فاکتور.

```
مالیات روی مبلغ خالص: مالیات = مبلغ خالص × نرخ
مبلغ کل از خالص: مبلغ کل = مبلغ خالص × (۱ + نرخ)
مبلغ خالص از کل: مبلغ خالص = مبلغ کل ÷ (۱ + نرخ)
مالیات موجود در مبلغ کل: مالیات = مبلغ کل × نرخ ÷ (۱ + نرخ)
```

در فرمول‌ها نرخ به‌صورت اعشاری است: ۱۰ درصد یعنی ۰٫۱. با نرخ ۱۰ درصد، سهم مالیات از مبلغ کل ۱۰ ÷ ۱۱۰ یعنی حدود ۹٫۰۹ درصد است.

## مثال عددی: فاکتور فروش با نرخ ۱۰ درصد

یک شرکت پخش، کالایی به مبلغ خالص ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال می‌فروشد. مالیات و عوارض ارزش افزوده با نرخ ۱۰ درصد برابر **۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال** است و جمع صورت‌حساب **۵۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال** می‌شود. این ۵ میلیون ریال درآمد شرکت نیست و باید در دوره مقرر به سازمان امور مالیاتی پرداخت شود.

حالا برعکس: فروشنده‌ای جمع فاکتورش را ۲۲٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال اعلام کرده است. مبلغ خالص ۲۲٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۱٫۱ = **۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال** و مالیات داخل آن **۲٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال** است. اگر به اشتباه ۱۰ درصد مبلغ کل را حساب کنید به ۲٬۲۰۰٬۰۰۰ ریال می‌رسید که ۲۰۰ هزار ریال بیشتر از مالیات واقعی است.

مبلغ خالص، مالیات و مبلغ کل با نرخ‌های مختلف (ریال)

| نرخ | مبلغ خالص | مالیات و عوارض | مبلغ کل | سهم مالیات از کل |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۹٪ | ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۵۴٬۵۰۰٬۰۰۰ | ۸٫۲۶٪ |
| ۱۰٪ | ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۹٫۰۹٪ |
| ۱۲٪ | ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۵۶٬۰۰۰٬۰۰۰ | ۱۰٫۷۱٪ |

## فرض‌های این محاسبه

- یک نرخ برای کل مبلغ اعمال می‌شود. اگر ردیف‌های فاکتور نرخ‌های متفاوت دارند، هر ردیف را جدا حساب کنید.
- کالا یا خدمت مشمول مالیات با نرخ واردشده است؛ کالاها و خدمات معاف یا دارای نرخ خاص (مثل برخی کالاهای اساسی یا اقلام با نرخ‌های ویژه) در این محاسبه لحاظ نشده‌اند.
- نتیجه به ریال گرد می‌شود.
- این ابزار تعیین نمی‌کند که معامله مشمول مالیات است یا کدام نرخ به آن تعلق می‌گیرد.

## نرخ مالیات بر ارزش افزوده در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟

نرخ عمومی مالیات بر ارزش افزوده در سال ۱۴۰۵، ۱۰ درصد است. ماده ۷ قانون مالیات بر ارزش افزوده نرخ عمومی را ۹ درصد تعیین کرده و قانون بودجه ۱۴۰۵، مانند بودجه دو سال قبل، آن را یک واحد درصد افزایش داده است. لایحه دولت افزایش بیشتری پیشنهاد کرده بود، اما بر اساس گزارش‌های منتشرشده نرخ مصوب برای کالاها و خدمات عمومی ۱۰ درصد ماند.

برخی کالاها و خدمات معاف‌اند یا نرخ خاص دارند و نرخ هر سال با قانون بودجه قابل تغییر است. پیش از صدور صورت‌حساب، نرخ را در بخشنامه‌های سازمان امور مالیاتی بررسی کنید.

## چرا نباید درصد مالیات را از مبلغ کل کم کرد؟

مالیات روی مبلغ خالص حساب می‌شود، پس مبلغ کل برابر ۱۰۰ درصد به‌علاوه نرخ است. اگر ۱۰ درصد مبلغ کل را کم کنید، بیش از مالیات واقعی کسر کرده‌اید.

میان‌بر مطمئن، کسر مالیات است: نرخ ÷ (۱۰۰ + نرخ). با نرخ ۱۰ درصد، مالیات دقیقاً یک‌یازدهم مبلغ کل است؛ یعنی کافی است مبلغ کل را بر ۱۱ تقسیم کنید.

## ثبت مالیات بر ارزش افزوده در دفاتر

مالیات فروش، بدهی شما به سازمان امور مالیاتی است و مالیات خریدی که قابل کسر است، طلب شما محسوب می‌شود. در پایان هر دوره، این دو با هم تهاتر می‌شوند و مابه‌التفاوت پرداخت یا مطالبه می‌شود.

نگهداری این دو در حساب‌های جدا، تهیه اظهارنامه را ساده و قابل رسیدگی می‌کند. در [سرفصل حساب‌های ایرانی](https://hesabdar.my/templates/iranian-chart-of-accounts) حساب‌های جداگانه برای مالیات بر ارزش افزوده خرید و فروش پیش‌بینی شده است و [سند حسابداری](https://hesabdar.my/glossary/journal-entry) فروش ۵۵ میلیون ریالی به شکل زیر است.

سند فروش ۵۰ میلیون ریال با ۱۰ درصد ارزش افزوده (ریال)

| شرح حساب | بدهکار | بستانکار |
| --- | --- | --- |
| حساب‌های دریافتنی تجاری | ۵۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |  |
| فروش کالا |  | ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| مالیات بر ارزش افزوده فروش |  | ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |

## مراحل محاسبه ارزش افزوده

1. **جهت محاسبه را انتخاب کنید**: اگر از مبلغ خالص شروع می‌کنید «افزودن مالیات» و اگر مبلغ شامل مالیات است «جدا کردن مالیات» را بزنید.
2. **نرخ را وارد کنید**: نرخ را به درصد بنویسید یا نرخ عمومی سال جاری را انتخاب کنید.
3. **افزودن مالیات**: مبلغ خالص را در نرخ ضرب کنید تا مالیات به دست آید و آن را به مبلغ خالص اضافه کنید.
4. **جدا کردن مالیات**: مبلغ کل را بر یک به‌علاوه نرخ تقسیم کنید تا مبلغ خالص به دست آید؛ تفاوت آن با مبلغ کل، مالیات است.
5. **ثبت در دفاتر**: مالیات را در حساب جداگانه مالیات فروش یا خرید ثبت کنید تا اظهارنامه با دفاتر تطبیق داشته باشد.

## پرسش‌های متداول

### چطور ارزش افزوده را از مبلغ کل فاکتور جدا کنیم؟

مبلغ کل را بر یک به‌علاوه نرخ تقسیم کنید. برای فاکتور ۱۱۰ میلیون ریالی با نرخ ۱۰ درصد، مبلغ خالص ۱۱۰ ÷ ۱٫۱ = ۱۰۰ میلیون ریال و مالیات ۱۰ میلیون ریال است. راه ساده‌تر: با نرخ ۱۰ درصد، مالیات یک‌یازدهم مبلغ کل است.

### نرخ ارزش افزوده ۱۴۰۵ چند درصد است؟

نرخ عمومی در سال ۱۴۰۵، ۱۰ درصد است: ۹ درصد نرخ ماده ۷ قانون مالیات بر ارزش افزوده به‌علاوه یک واحد افزایش در قانون بودجه. برخی کالاها و خدمات معاف‌اند یا نرخ خاص دارند؛ نرخ را در منابع رسمی سازمان امور مالیاتی بررسی کنید.

### آیا مالیات بر ارزش افزوده هزینه شرکت است؟

معمولاً نه. برای مؤدی ثبت‌نام‌شده، مالیات فروش از طرف دولت وصول می‌شود و مالیات خرید قابل کسر است، پس هیچ‌کدام درآمد یا هزینه نیستند. مالیات خریدی که قابل کسر نیست جزو بهای تمام‌شده خرید می‌شود.

### مالیات بر ارزش افزوده را به ریال گرد کنیم یا تومان؟

مبالغ صورت‌حساب و دفاتر رسمی به ریال است. مالیات را به ریال حساب و گرد کنید و برای نمایش به تومان، از [ابزار تبدیل ریال به تومان](https://hesabdar.my/tools/rial-toman-converter) استفاده کنید.

### مبلغ مالیات را به حروف هم باید نوشت؟

در بسیاری از قراردادها و فاکتورهای کاغذی جمع مبلغ به حروف هم نوشته می‌شود تا قابل دست‌کاری نباشد. با [ابزار تبدیل عدد به حروف](https://hesabdar.my/tools/number-to-words) می‌توانید مبلغ را به حروف فارسی بنویسید.

## منابع

- [سازمان امور مالیاتی کشور](https://www.intamedia.ir)
- [بانک اول: نرخ ارزش افزوده ۱۴۰۵ به استناد قانون بودجه (اردیبهشت ۱۴۰۵)](https://bankavl.com/fa/tiny/news-58246)
- [محاسبان: احکام مالیاتی قانون بودجه ۱۴۰۵](https://mohaseban.org/tax-provisions-of-the-1405-budget-law/)

> نرخ‌ها هر سال با قانون بودجه قابل تغییرند و برخی کالاها و خدمات معاف یا دارای نرخ خاص هستند. نرخ پیش‌فرض در ۱۵ آبان ۱۴۰۵ بررسی شده است؛ پیش از صدور صورت‌حساب آن را با منابع رسمی تطبیق دهید. این ابزار ماشین حساب است و مشاوره مالیاتی نیست.