---
title: "مالیات بر ارزش افزوده"
description: "مالیات بر ارزش افزوده چیست، مالیات فروش و خرید چطور کار می‌کند، فرمول محاسبه و جدا کردن ارزش افزوده از مبلغ کل، نرخ ۱۴۰۵ و سندهای حسابداری آن."
canonical: https://hesabdar.my/glossary/vat
language: fa
publisher: "حسابدار من"
updated: 2026-11-06
---

# مالیات بر ارزش افزوده

> مالیات بر ارزش افزوده چیست، مالیات فروش و خرید چطور کار می‌کند، فرمول محاسبه و جدا کردن ارزش افزوده از مبلغ کل، نرخ ۱۴۰۵ و سندهای حسابداری آن.

مالیات بر ارزش افزوده مالیاتی بر مصرف کالا و خدمات است که در هر مرحله از زنجیره عرضه اخذ می‌شود. مؤدی ثبت‌نام‌شده مالیات و عوارض را روی فروش از خریدار می‌گیرد، مالیاتی را که بابت خریدهای خود پرداخته کسر می‌کند و مابه‌التفاوت را به سازمان امور مالیاتی می‌پردازد؛ بار نهایی بر دوش مصرف‌کننده است.

برای مؤدی، ارزش افزوده خنثی است: به‌صورت بدهی و طلب از دفاتر عبور می‌کند، نه درآمد یا هزینه. مالیات فروش که از خریدار گرفته‌اید بدهی به سازمان امور مالیاتی است و مالیات خرید، با رعایت شرایط قانون از جمله صدور صورت‌حساب الکترونیکی در سامانه مودیان، قابل کسر است. اگر مالیات خرید از فروش بیشتر باشد، مازاد قابل استرداد یا انتقال به دوره بعد است.

طبق قانون بودجه ۱۴۰۵، نرخ مالیات بر ارزش افزوده (به‌همراه عوارض) ۱۰ درصد است؛ این نرخ هر سال در قانون بودجه قابل تغییر است و برخی کالاها نرخ یا معافیت جداگانه دارند. پیش از صدور صورت‌حساب و تنظیم اظهارنامه، نرخ جاری را از سایت سازمان امور مالیاتی کشور (intamedia.ir) یا متن قانون بودجه همان سال کنترل کنید.

خطاهای رایج: ثبت مبلغ کل فاکتور به‌عنوان فروش، کسر مالیات خریدهایی که صورت‌حساب معتبر ندارند، و فراموش کردن اثر برگشت از فروش بر مالیات. حساب‌های جداگانه مالیات خرید و فروش، مثل [سرفصل حساب‌های ایرانی](https://hesabdar.my/templates/iranian-chart-of-accounts)، تنظیم اظهارنامه را ساده می‌کند. برای اضافه یا جدا کردن ارزش افزوده از [ماشین حساب ارزش افزوده](https://hesabdar.my/tools/vat-calculator) استفاده کنید.

```
مالیات و عوارض = مبلغ بدون مالیات × نرخ
مبلغ کل = مبلغ بدون مالیات × (۱ + نرخ)
مالیات داخل مبلغ کل = مبلغ کل × نرخ ÷ (۱ + نرخ)
مالیات پرداختنی = مالیات فروش - مالیات خرید قابل کسر
```

## مثال: ارزش افزوده یک دوره با نرخ ۱۰ درصد

شرکتی در یک فصل ۲ میلیارد ریال فروش (بدون مالیات) و ۲۰۰ میلیون ریال مالیات و عوارض فروش دارد و ۱٫۲ میلیارد ریال مواد با ۱۲۰ میلیون ریال مالیات خرید می‌خرد. بدهی دوره ۲۰۰ - ۱۲۰ = ۸۰ میلیون ریال است.

| سند (میلیون ریال) | بدهکار | بستانکار |
| --- | --- | --- |
| فروش: دریافتنی‌ها / فروش، مالیات فروش | ۲٬۲۰۰ | ۲٬۰۰۰ + ۲۰۰ |
| خرید: موجودی مواد، مالیات خرید / پرداختنی‌ها | ۱٬۲۰۰ + ۱۲۰ | ۱٬۳۲۰ |
| اظهارنامه: مالیات فروش / مالیات خرید، مالیات پرداختنی | ۲۰۰ | ۱۲۰ + ۸۰ |

### چطور ارزش افزوده را از مبلغ کل جدا کنم؟

مبلغ کل را بر ۱ به‌علاوه نرخ تقسیم کنید تا مبلغ بدون مالیات به دست آید؛ باقی مالیات است. با نرخ ۱۰ درصد، از ۱۱۰ ریال، ۱۰۰ ریال مبلغ کالا و ۱۰ ریال مالیات است، یعنی مالیات برابر یازدهم مبلغ کل است.

### ارزش افزوده هزینه شرکت است؟

اگر ثبت‌نام‌شده باشید و خرید برای فعالیت مشمول باشد، خیر؛ مالیات خرید کسر می‌شود. اگر مالیات خرید شرایط کسر را نداشته باشد، مثلاً صورت‌حساب معتبر صادر نشده باشد، به بهای کالا یا هزینه اضافه می‌شود.

### نرخ ارزش افزوده هر سال تغییر می‌کند؟

ممکن است. قانون مالیات بر ارزش افزوده نرخ پایه را تعیین کرده و قوانین بودجه سالانه آن را تغییر داده‌اند. نرخ هر سال را از قانون بودجه همان سال یا سایت سازمان امور مالیاتی کنترل کنید.