---
title: "مانده طبیعی حساب"
description: "مانده طبیعی هر نوع حساب: کدام حساب‌ها مانده بدهکار و کدام مانده بستانکار دارند و مانده غیرعادی در تراز آزمایشی چه چیزی را نشان می‌دهد."
canonical: https://hesabdar.my/glossary/normal-balance
language: fa
publisher: "حسابدار من"
updated: 2026-11-06
---

# مانده طبیعی حساب

> مانده طبیعی هر نوع حساب: کدام حساب‌ها مانده بدهکار و کدام مانده بستانکار دارند و مانده غیرعادی در تراز آزمایشی چه چیزی را نشان می‌دهد.

مانده طبیعی حساب سمتی است، بدهکار یا بستانکار، که مانده آن حساب معمولاً در آن قرار می‌گیرد. دارایی‌ها و هزینه‌ها مانده طبیعی بدهکار و بدهی‌ها، حقوق مالکانه و درآمدها مانده طبیعی بستانکار دارند. حساب‌های کاهنده برعکس‌اند و مانده در سمت غیرمنتظره نشانه‌ای برای بررسی حساب است.

مانده طبیعی از معادله حسابداری می‌آید. حساب‌های سمت چپ معادله (دارایی‌ها و هزینه‌هایی که حقوق مالکانه را کم می‌کنند) با بدهکار شدن زیاد می‌شوند، پس مانده‌شان معمولاً بدهکار است. حساب‌های سمت راست (بدهی، حقوق مالکانه و درآمد) با بستانکار شدن زیاد می‌شوند.

مقایسه مانده هر حساب با مانده طبیعی‌اش یکی از سریع‌ترین کنترل‌های پیش از بستن ماه است. مانده بستانکار صندوق معمولاً یعنی دریافتی ثبت نشده یا پرداختی بیش از موجودی ثبت شده؛ مانده بدهکار حساب‌های پرداختنی اغلب یعنی به فروشنده دو بار پرداخت شده یا فاکتور خرید ثبت نشده است.

حساب‌های کاهنده استثنای برنامه‌ریزی‌شده‌اند: [استهلاک انباشته](https://hesabdar.my/glossary/accumulated-depreciation) در میان دارایی‌ها مانده بستانکار دارد و برگشت از فروش در میان درآمدها مانده بدهکار. این حساب‌ها حساب اصلی را در صورت‌های مالی کاهش می‌دهند.

## جدول مانده طبیعی بر اساس نوع حساب

هنگام بررسی تراز آزمایشی از این جدول استفاده کنید: هر حسابی که مانده‌اش در ستون دیگر است ارزش یک بار بررسی دوباره را دارد.

| نوع حساب | افزایش با | مانده طبیعی |
| --- | --- | --- |
| دارایی‌ها (صندوق، دریافتنی‌ها، موجودی کالا) | بدهکار | بدهکار |
| هزینه‌ها (اجاره، حقوق، بهای تمام‌شده) | بدهکار | بدهکار |
| بدهی‌ها (پرداختنی‌ها، تسهیلات، مالیات پرداختنی) | بستانکار | بستانکار |
| حقوق مالکانه (سرمایه، سود انباشته) | بستانکار | بستانکار |
| درآمدها (فروش، درآمد خدمات) | بستانکار | بستانکار |
| کاهنده دارایی (استهلاک انباشته) | بستانکار | بستانکار |

### آیا حساب دارایی می‌تواند مانده بستانکار داشته باشد؟

به‌طور موقت بله؛ مثلاً حساب بانکی که اضافه‌برداشت دارد. در تاریخ گزارشگری معمولاً به بدهی (اضافه‌برداشت بانکی) طبقه‌بندی می‌شود و دارایی منفی نشان داده نمی‌شود.

### مانده طبیعی سود انباشته چیست؟

بستانکار، چون سود حقوق مالکانه را زیاد می‌کند. مانده بدهکار یعنی زیان انباشته از سودهای انباشته بیشتر شده است.