---
title: "بودجه جامع"
description: "بودجه جامع چیست، شامل کدام بودجه‌های عملیاتی و مالی است، به چه ترتیبی از بودجه فروش تهیه می‌شود و یک مثال عددی ساده از بودجه تولید فصلی شرکت."
canonical: https://hesabdar.my/glossary/master-budget
language: fa
publisher: "حسابدار من"
updated: 2026-11-06
---

# بودجه جامع

> بودجه جامع چیست، شامل کدام بودجه‌های عملیاتی و مالی است، به چه ترتیبی از بودجه فروش تهیه می‌شود و یک مثال عددی ساده از بودجه تولید فصلی شرکت.

بودجه جامع مجموعه کامل و به‌هم‌پیوسته بودجه‌هایی است که کسب‌وکار برای دوره آینده، معمولاً یک سال به تفکیک ماه یا فصل، تهیه می‌کند. از بودجه فروش شروع می‌شود و از تولید، مواد، دستمزد، سربار و هزینه‌های فروش و اداری می‌گذرد و به بودجه نقدی، صورت سود و زیان و ترازنامه بودجه‌ای می‌رسد.

بودجه‌های عملیاتی اول تهیه می‌شوند. فروش حجم را تعیین می‌کند؛ بودجه تولید موجودی پایان دوره مطلوب را اضافه و موجودی اول دوره را کم می‌کند؛ بودجه مواد و دستمزد از تولید و فهرست مواد به دست می‌آید و بودجه سربار و هزینه‌های فروش و اداری تصویر هزینه را کامل می‌کند.

بودجه‌های مالی برنامه را به نقد و وضعیت مالی تبدیل می‌کنند. بودجه نقدی زمان وصول از مشتریان و پرداخت به تأمین‌کنندگان و کارکنان را نشان می‌دهد و معلوم می‌کند کجا به تأمین مالی نیاز است؛ با رواج فروش اعتباری و چک‌های مدت‌دار در ایران، این بخش اهمیت ویژه‌ای دارد. صورت سود و زیان و ترازنامه بودجه‌ای نتیجه و وضعیتی را که برنامه به آن می‌رسد نشان می‌دهند.

چون هر جدول ورودی جدول بعدی است، یک تغییر در پیش‌بینی فروش کل برنامه را تغییر می‌دهد و کاربرگ‌های اکسل با پیوندهای دستی به‌راحتی خراب می‌شوند. برنامه‌های بودجه جامع حسابدار من فروش، وصول نقدی، تولید، مصرف و خرید مواد از فهرست مواد، دستمزد مستقیم، سربار، موجودی پایان دوره، بهای تمام‌شده، هزینه‌های فروش و اداری و بودجه نقدی با تأمین مالی را پوشش می‌دهد و می‌تواند پیش‌نویس بودجه عملیاتی بسازد. از [قالب بودجه](https://hesabdar.my/templates/budget-template) یا [راهنمای حسابداری مدیریت](https://hesabdar.my/guides/management-accounting) شروع کنید.

```
تعداد تولید = فروش بودجه‌شده + موجودی پایان دوره مطلوب - موجودی اول دوره
خرید مواد = مواد لازم برای تولید + موجودی مواد پایان دوره مطلوب - موجودی مواد اول دوره
```

## مثال: بودجه تولید فصل اول

فروش فصل اول ۱٬۰۰۰ واحد و فصل دوم ۱٬۲۰۰ واحد بودجه شده است. شرکت می‌خواهد موجودی پایان هر فصل برابر ۲۰ درصد فروش فصل بعد باشد و فصل اول را با ۲۰۰ واحد موجودی شروع می‌کند.

| فصل اول | تعداد |
| --- | --- |
| فروش بودجه‌شده | ۱٬۰۰۰ |
| اضافه: موجودی پایان دوره مطلوب (۲۰٪ × ۱٬۲۰۰) | ۲۴۰ |
| کسر: موجودی اول دوره | ۲۰۰ |
| تعداد تولید | ۱٬۰۴۰ |

### چرا بودجه جامع از فروش شروع می‌شود؟

چون حجم فروش تقریباً همه چیز را تعیین می‌کند: تولید، خرید، نیروی انسانی و وصول نقد. پیش‌بینی نادرست فروش همه جدول‌های دیگر را نادرست می‌کند.

### فرق بودجه جامع با بودجه انعطاف‌پذیر چیست؟

بودجه جامع برای یک سطح برنامه‌ریزی‌شده فعالیت تهیه می‌شود. بودجه انعطاف‌پذیر آن را برای فعالیت واقعی دوباره بیان می‌کند تا عملکرد ارزیابی شود.

راهنما: https://hesabdar.my/guides/management-accounting