---
title: "نرخ تبدیل ارز"
description: "نرخ تبدیل ارز در حسابداری چطور به کار می‌رود: نرخ روز معامله برای ثبت، نرخ پایان دوره برای اقلام پولی و نرخ میانگین برای درآمدها، همراه با مثال عددی."
canonical: https://hesabdar.my/glossary/exchange-rate
language: fa
publisher: "حسابدار من"
updated: 2026-11-06
---

# نرخ تبدیل ارز

> نرخ تبدیل ارز در حسابداری چطور به کار می‌رود: نرخ روز معامله برای ثبت، نرخ پایان دوره برای اقلام پولی و نرخ میانگین برای درآمدها، همراه با مثال عددی.

نرخ تبدیل ارز در حسابداری نسبتی است که مبلغ ارزی را در یک تاریخ مشخص به ارز پایه تبدیل می‌کند. برای ثبت اولیه از نرخ تاریخ معامله، برای مانده اقلام پولی در پایان هر دوره از نرخ پایان دوره و برای اقلام متعدد کوچک، در صورت نوسان کم، از نرخ میانگین دوره استفاده می‌شود.

سه نرخ اهمیت دارد. **نرخ روز معامله** برای ثبت فاکتور، دریافت یا پرداخت. **نرخ پایان دوره** برای تسعیر اقلام پولی مثل حساب بانکی ارزی، دریافتنی‌ها، پرداختنی‌ها و تسهیلات ارزی. **نرخ میانگین** ماهانه یا فصلی برای معاملات کوچک و پرتعداد، به شرطی که نرخ نوسان شدید نداشته باشد.

اقلام غیرپولی که به بهای تاریخی نگه داشته می‌شوند، مثل موجودی کالا، پیش‌پرداخت یا دستگاهی که از خارج خریده‌اید، با نرخ تاریخ تحصیل باقی می‌مانند. تسعیر دوباره آن‌ها خطای رایجی است.

در ایران که چند نرخ ارز هم‌زمان وجود دارد، منبع نرخ را مستند کنید: نرخی که ارز واقعاً با آن قابل تحصیل یا تسویه است، مثلاً نرخ مرکز مبادله یا نرخ بازار آزاد برای معاملات خاص، و همان را پیوسته به کار ببرید. [حسابدار من](https://hesabdar.my/guides/multi-currency-accounting) نرخ را روی هر سند ذخیره می‌کند تا گزارشی که سال بعد گرفته می‌شود هم با نرخ زمان ثبت محاسبه شود.

```
مبلغ به ارز پایه = مبلغ ارزی × نرخ (ریال به ازای هر واحد ارز)
```

## مثال: ثبت و تسعیر یک طلب ارزی

شرکتی با ارز پایه ریال در ۱۵ آبان به مشتری خارجی ۱۰٬۰۰۰ درهم فروش نسیه دارد و نرخ هر درهم ۲۳۰٬۰۰۰ ریال است؛ طلب ۲٬۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال ثبت می‌شود.

در ۲۹ اسفند طلب هنوز وصول نشده و نرخ پایان دوره ۲۴۵٬۰۰۰ ریال است. طلب به ۲٬۴۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال تسعیر و ۱۵۰ میلیون ریال سود تسعیر ارز شناسایی می‌شود.

### برای فاکتور ارزی از کدام نرخ استفاده کنم؟

نرخ تاریخ شناسایی معامله، معمولاً تاریخ فاکتور. منبع نرخ را مشخص و مستند کنید و در همه اسناد همان را به کار ببرید.

### اقلام غیرپولی هم در پایان سال تسعیر می‌شوند؟

خیر. موجودی کالا، دارایی ثابت و پیش‌پرداخت‌هایی که به بهای تاریخی نگه داشته می‌شوند با نرخ تاریخ تحصیل می‌مانند؛ فقط اقلام پولی با نرخ پایان دوره تسعیر می‌شوند.

راهنما: https://hesabdar.my/guides/multi-currency-accounting