---
title: "ارز پایه"
description: "ارز پایه یعنی چه، چه ارتباطی با ارز عملیاتی و ارز گزارشگری دارد، اسناد ارزی چطور به ارز پایه تبدیل می‌شوند و برای کسب‌وکار جدید چه ارزی انتخاب کنیم."
canonical: https://hesabdar.my/glossary/base-currency
language: fa
publisher: "حسابدار من"
updated: 2026-11-06
---

# ارز پایه

> ارز پایه یعنی چه، چه ارتباطی با ارز عملیاتی و ارز گزارشگری دارد، اسناد ارزی چطور به ارز پایه تبدیل می‌شوند و برای کسب‌وکار جدید چه ارزی انتخاب کنیم.

ارز پایه ارزی است که کسب‌وکار دفاتر حسابداری و صورت‌های مالی خود را با آن نگه می‌دارد. هر معامله به ارز دیگر با نرخ تبدیل به ارز پایه برگردانده می‌شود تا تراز آزمایشی، دفاتر و صورت‌های مالی در یک واحد پول جمع شوند، حتی اگر فاکتورها، حساب‌های بانکی و وام‌ها به چند ارز باشند.

ارز پایه معمولاً همان ارز عملیاتی است: ارز محیط اقتصادی اصلی که واحد در آن فعالیت می‌کند و قیمت فروش، هزینه‌ها و تأمین مالی بیشتر با آن تعیین می‌شود. استاندارد حسابداری شماره ۱۶ ایران «آثار تغییر در نرخ ارز» این مفاهیم را توضیح می‌دهد. شرکتی که در ایران فعالیت می‌کند و فروش و حقوقش ریالی است، ارز پایه‌اش ریال است، حتی اگر بخشی از مواد اولیه را با دلار یا درهم بخرد.

ارز پایه را هنگام تعریف کسب‌وکار انتخاب کنید و آن را ثابت بدانید؛ تغییرش بعداً یعنی تسعیر دوباره همه سوابق. شرکت تابعه‌ای که در امارات فعالیت می‌کند و فروش و هزینه‌اش درهمی است، باید ارز پایه درهم داشته باشد، نه ریال.

در [حسابدار من](https://hesabdar.my/guides/multi-currency-accounting) هر کسب‌وکار ارز پایه خودش را دارد؛ پس یک گروه می‌تواند شرکت داخلی را با ریال و شرکت خارجی را با درهم از یک حساب اداره کند. اسناد به هر ارز فعالی با نرخ ذخیره‌شده ثبت می‌شوند و گزارش‌ها به ارز پایه نمایش داده می‌شوند.

## مثال: فاکتور دلاری در شرکتی با ارز پایه ریال

شرکتی با ارز پایه ریال، تجهیزاتی به مبلغ ۲٬۰۰۰ دلار می‌خرد و نرخ تبدیل در تاریخ معامله برای هر دلار ۸۵۰٬۰۰۰ ریال است.

ردیف سند مبلغ ارزی (۲٬۰۰۰ دلار) را برای مرجع نگه می‌دارد و ۱٬۷۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال به حساب دارایی و حساب پرداختنی ثبت می‌شود. تراز آزمایشی و صورت‌های مالی فقط ریال را جمع می‌زنند.

### ارز پایه با ارز عملیاتی یکی است؟

در عمل معمولاً بله. ارز عملیاتی مفهومی در استانداردهاست که بر پایه محیط اقتصادی تعیین می‌شود و ارز پایه اصطلاح نرم‌افزاری برای ارزی است که دفاتر با آن نگه داشته می‌شود. ارز پایه را همان ارز عملیاتی بگذارید.

### ارز پایه ریال باشد یا تومان؟

واحد پول رسمی و قانونی ایران ریال است و دفاتر قانونی و اظهارنامه‌های مالیاتی به ریال تهیه می‌شوند. اگر برای مدیران گزارش به تومان لازم است، آن را در نمایش گزارش تبدیل کنید، نه در دفاتر. برای تبدیل سریع از [ابزار تبدیل ریال به تومان](https://hesabdar.my/tools/rial-toman-converter) استفاده کنید.

راهنما: https://hesabdar.my/guides/multi-currency-accounting