---
title: "حساب‌های دریافتنی"
description: "حساب‌های دریافتنی چیست، فروش نسیه و وصول مطالبات چگونه ثبت می‌شود، دوره وصول مطالبات چطور حساب می‌شود و با چک‌های دریافتنی و مطالبات معوق چه کنیم."
canonical: https://hesabdar.my/glossary/accounts-receivable
language: fa
publisher: "حسابدار من"
updated: 2026-11-06
---

# حساب‌های دریافتنی

> حساب‌های دریافتنی چیست، فروش نسیه و وصول مطالبات چگونه ثبت می‌شود، دوره وصول مطالبات چطور حساب می‌شود و با چک‌های دریافتنی و مطالبات معوق چه کنیم.

حساب‌های دریافتنی مبالغی است که مشتریان بابت کالا یا خدمتی که به‌صورت نسیه تحویل گرفته‌اند به کسب‌وکار بدهکارند. این حساب‌ها دارایی جاری‌اند و به تفکیک هر مشتری پیگیری می‌شوند تا هر فاکتور وصول، پیگیری یا در صورت لزوم سوخت شود. سود فقط وقتی به نقد تبدیل می‌شود که مشتری واقعاً بپردازد.

فروش نسیه، حساب‌های دریافتنی را بدهکار و فروش (و مالیات بر ارزش افزوده فروش) را بستانکار می‌کند؛ دریافت وجه، بانک را بدهکار و دریافتنی‌ها را بستانکار. در ایران بخش بزرگی از مطالبات با چک تسویه می‌شود که تا سررسید در اسناد دریافتنی تجاری نگه داشته می‌شود. درج مشتری به‌عنوان [طرف‌حساب](https://hesabdar.my/glossary/party) روی هر ردیف، مانده هر مشتری و گزارش سنی مطالبات را می‌دهد.

شاخص اصلی، دوره وصول مطالبات است: چند روز فروش در فاکتورهای پرداخت‌نشده خوابیده است. افزایش دوره وصول از ۴۵ به ۷۰ روز حتی با رشد فروش می‌تواند نقدینگی را خالی کند. [ماشین حساب چرخه تبدیل وجه نقد](https://hesabdar.my/tools/cash-conversion-cycle-calculator) آن را کنار دوره گردش کالا و پرداخت نشان می‌دهد.

گزارش سنی را هر ماه مرور کنید، مطالبات معوق را زود پیگیری کنید و برای مانده‌هایی که احتمال وصولشان کم است، ذخیره مطالبات مشکوک‌الوصول ([حساب کاهنده](https://hesabdar.my/glossary/contra-account)) در نظر بگیرید.

```
دوره وصول مطالبات = دریافتنی‌های تجاری ÷ فروش نسیه × تعداد روزهای دوره
گردش دریافتنی‌ها = فروش نسیه ÷ میانگین دریافتنی‌ها
```

## مثال: فروش نسیه و وصول

فروش نسیه ۶۰۰ میلیون ریالی در ۱۰ اردیبهشت که ۹ خرداد وصول می‌شود (ارقام به میلیون ریال).

| تاریخ | شرح حساب | بدهکار | بستانکار |
| --- | --- | --- | --- |
| ۱۰ اردیبهشت | حساب‌های دریافتنی: استودیو سرو | ۶۰۰ |  |
| ۱۰ اردیبهشت | فروش |  | ۶۰۰ |
| ۹ خرداد | بانک | ۶۰۰ |  |
| ۹ خرداد | حساب‌های دریافتنی: استودیو سرو |  | ۶۰۰ |

### فرق حساب‌های دریافتنی و اسناد دریافتنی چیست؟

حساب‌های دریافتنی طلب بدون سند تعهدآور جداگانه است؛ اسناد دریافتنی طلبی است که مشتری برایش چک یا سفته داده است.

### دوره وصول مطالبات خوب چند روز است؟

به شرایط فروش شما بستگی دارد. دوره نزدیک به مهلت اعتباری استاندارد شما سالم است و دوره خیلی بیشتر یعنی مشتریان دیر پرداخت می‌کنند.